Maria met Kind
Lucas van Leyden
ca. 1530
Aan het eind van zijn carrière maakte Lucas van Leyden enkele schilderijen met Maria en het kind Jezus, waarvan dit er een is. Om een persoonlijke band met de kijker tot stand te brengen, kijken Maria en Jezus ons direct aan.
Het verhaal van de geboorte van Jezus lees je o.a. hier in de Bijbel:
Lucas hoofdstuk 2De dans om het gouden kalf
Lucas van Leyden
ca. 1530
Dit verhaal speelt rond 1450 v. Chr.
Aan het begin van de geschiedenis van het volk Israël, toonde God zich aan Abraham (ca 2000 v.C.), aan wie Hij de opdracht gaf om naar Palestina te verhuizen. Hij verscheen meerdere keren aan Abraham, en daarna aan zijn kinderen en het verdere nageslacht, het volk Israël. Zijn kleinzoon Jakob trok na een hongersnood naar Egypte, waar het volk honderden jaren bleef wonen.
Ten slotte keerden in ca 1450 v.Chr. onder leiding van Mozes een groep van honderdduizenden terug naar Palestina. Toen ze in de woestijn waren aangekomen, gaf God Mozes opdracht om samen met een groep leiders de berg Sinai te klimmen. Mozes zou daar God ontmoeten en van hem regels te krijgen voor de eredienst en het dagelijks leven.
Het volk wachtte onder aan de berg, maar Mozes en de leiders bleven lang weg. Toen gingen de mensen naar Aäron (de broer van Mozes) en zeiden: “Mozes is de man die ons uit Egypte weggehaald heeft. Maar we weten niet wat er met hem gebeurd is. Maak daarom een nieuwe god voor ons. Dan kan die ons door de woestijn leiden.” Aäron vroeg de mensen om hem al hun gouden sieraden te geven. Hij liet de sieraden smelten, en van het goud maakte hij het beeld van een stier. Hij maakte ook een altaar voor het beeld en organiseerde er een vrolijk feest voor.
God werd woedend op het volk, en zei tegen Mozes dat hij het hele volk zou laten omkomen. Maar Mozes herinnerde God eraan dat Hij Abraham had beloofd, dat er een groot volk uit hem zou ontstaan in het land Palestina. Toen besloot de Heer het volk niet geheel te vernietigen, maar Mozes moest het volk wel straffen. Van de mensen die het beeld aanbaden, werden er drieduizend gedood. God beloofde verder met het volk op te trekken, maar alleen als iedereen zich zou houden aan de wetten en regels die Hij aan Mozes had doorgegeven. De belangrijkste daarvan was dat de Israëlieten geen andere goden meer mochten vereren. God zei: Ik, de Heer, ben jullie God, ik alleen. Ik wil niet dat jullie andere goden dienen.”
Dit verhaal wordt niet vaak afbeeld op een schilderij. Misschien hangt de keuze voor dit zeldzame thema samen met het opkomend protestantisme in 1530. Protestanten hadden een sterke afkeer van de rooms-katholieke verering van religieuze beelden.
Hier lees je in de Bijbel het verhaal over het gouden kalf: